Trong bệnh viện, “mát” thôi là chưa đủ. Hệ thống HVAC phải đảm bảo kiểm soát nhiệt độ – độ ẩm – chất lượng không khí, hỗ trợ giảm nguy cơ lây nhiễm, tạo sự thoải mái cho bệnh nhân, đồng thời phải vận hành ổn định 24/7. Vì vậy, khi triển khai điều hòa cho bệnh viện, giải pháp đúng không nằm ở việc chọn “máy mạnh”, mà nằm ở thiết kế theo khu chức năng, tiêu chuẩn kỹ thuật và phương án vận hành.

Bài viết này sẽ giúp bạn nắm trọn những yếu tố cốt lõi để xây dựng giải pháp điều hòa cho bệnh viện phù hợp: từ lựa chọn công nghệ (VRF/VRV, Chiller, AHU/FCU), tiêu chí thiết kế, cách kiểm soát nhiễm khuẩn, đến tối ưu điện năng.

1 Vì sao điều hòa cho bệnh viện cần giải pháp riêng?

Khác với nhà ở hoặc văn phòng, bệnh viện là môi trường nhạy cảm về y tế, nơi có bệnh nhân sức đề kháng yếu, nhiều loại mầm bệnh, mùi hóa chất, khí gây mê, và thiết bị y sinh hoạt động liên tục. Một hệ điều hòa cho bệnh viện tốt phải cân bằng được 4 mục tiêu:

1. Ổn định nhiệt độ theo vùng (không “lúc lạnh lúc nóng”).

2. Kiểm soát độ ẩm để tránh nấm mốc, khô niêm mạc, khó chịu.

3. Chất lượng không khí sạch: bụi, vi sinh, mùi, VOC…

4. Chênh áp phòng cho khu vực đặc thù (áp dương/áp âm).

Nếu bỏ qua bất kỳ mục tiêu nào, hệ thống dễ gây ra các vấn đề như: phòng mổ khó đạt chuẩn, mùi lây lan, độ ẩm cao gây nấm mốc, hoặc điều hòa chạy “đuối” khiến bệnh viện nóng bức vào giờ cao điểm.

2 Phân khu chức năng: nền tảng để chọn đúng điều hòa

Điều quan trọng nhất trong giải pháp điều hòa cho bệnh viện là chia khu vực và đặt tiêu chuẩn theo từng khu. Một bệnh viện thường có:

Khu sảnh chờ – hành lang – khu khám ngoại trú

• Nhu cầu: thoải mái, tải người thay đổi theo giờ, ưu tiên tiết kiệm điện.

• Giải pháp phổ biến: VRF/VRV hoặc Chiller + FCU/AHU tùy quy mô.

Khu phòng bệnh nội trú

• Nhu cầu: yên tĩnh, dễ điều chỉnh theo phòng, vận hành bền, dễ bảo trì.

• Lưu ý: tránh gió thổi trực tiếp vào giường bệnh; kiểm soát độ ẩm để bệnh nhân dễ chịu.

Khu ICU/Hồi sức

• Nhu cầu: nhiệt ẩm ổn định, chất lượng không khí cao, hoạt động liên tục.

• Thường kết hợp: AHU/PAU cấp gió tươi + lọc phù hợp, kiểm soát áp suất nếu cần.

Khu phòng mổ (OT)

• Nhu cầu: yêu cầu cao nhất: sạch, ổn định, kiểm soát lưu lượng, lọc tốt, áp dương.

• Giải pháp thường dùng: Chiller + AHU chuyên dụng, thiết kế theo chuẩn phòng mổ, có phương án dự phòng.

Khu cách ly (áp âm)

• Nhu cầu: giữ khí không lan ra ngoài, kiểm soát xả thải khí, lọc phù hợp.

• Điểm then chốt: thiết kế áp âm đúng và đảm bảo đường khí thải xử lý theo tiêu chuẩn.

Khu xét nghiệm – chẩn đoán hình ảnh

• Nhu cầu: ổn định để bảo vệ thiết bị, giảm bụi, kiểm soát nhiệt ẩm theo khuyến cáo hãng.

Chỉ khi hiểu rõ các vùng chức năng, bạn mới chọn đúng giải pháp điều hòa cho bệnh viện thay vì “một hệ cho tất cả”.

3 Những công nghệ điều hòa cho bệnh viện thường dùng: chọn theo quy mô và mục tiêu

3.1 VRF/VRV: linh hoạt, phù hợp khu khám và nội trú

VRF/VRV có ưu điểm:

• Điều khiển độc lập theo phòng/zone.

• Thi công linh hoạt, phù hợp cải tạo.

• Hiệu suất tốt khi tải thay đổi.

Tuy nhiên, với những khu yêu cầu “sạch” cao như phòng mổ, VRF/VRV thường không phải cấu hình chính nếu cần kiểm soát gió tươi, lọc và chênh áp phức tạp. Khi dùng VRF/VRV trong bệnh viện, nên phối hợp thêm gió tươi xử lý riêng (PAU/FAU) để tăng chất lượng không khí. Đây là cách triển khai điều hòa cho bệnh viện vừa tiết kiệm vừa đúng kỹ thuật.

3.2 Chiller + AHU/FCU: chuẩn cho bệnh viện quy mô vừa – lớn

Chiller thường là “xương sống” của hệ thống HVAC bệnh viện vì:

• Phù hợp vận hành 24/7, tải lớn.

• Dễ thiết kế theo tiêu chuẩn phòng sạch/phòng mổ.

• Kết hợp tốt với AHU (xử lý gió tươi, lọc, kiểm soát nhiệt ẩm) và FCU (làm mát khu vực).

Nếu cần chuẩn hóa cao, đồng bộ, và có điều kiện đầu tư – vận hành, Chiller là lựa chọn rất mạnh cho điều hòa cho bệnh viện.

3.3 AHU/PAU/FAU: “trái tim” của kiểm soát không khí sạch

Trong bệnh viện, không thể chỉ “tuần hoàn gió lạnh”. Gió tươi, lọc, và kiểm soát độ ẩm mới là phần quyết định. AHU/PAU/FAU giúp:

• Cấp gió tươi theo lưu lượng thiết kế.

• Lọc theo cấp độ phù hợp từng khu.

• Kiểm soát độ ẩm, tránh ẩm mốc hoặc quá khô.

• Hỗ trợ chênh áp phòng (kết hợp hệ thống hồi/thoát).

Nói ngắn gọn: muốn điều hòa cho bệnh viện đạt chuẩn thì phần xử lý gió tươi và lọc phải được ưu tiên.

4 Có 6 tiêu chí cốt lõi khi thiết kế điều hòa cho bệnh viện

(1) Nhiệt độ – độ ẩm: ổn định hơn là “lạnh sâu”

Bệnh viện cần cảm giác dễ chịu, không gây sốc nhiệt. Độ ẩm quá cao gây nấm mốc; quá thấp gây khô họng, khó chịu. Giải pháp điều hòa cho bệnh viện tốt là giải pháp giữ “ổn định” theo dải mục tiêu, không để dao động lớn.

(2) Gió tươi và thông gió: đừng coi nhẹ

Khu đông người như sảnh chờ, khám bệnh nếu thiếu gió tươi sẽ bí, nặng mùi, dễ khó chịu. Hệ thống cấp gió tươi xử lý đúng giúp nâng chất lượng không khí rõ rệt.

(3) Lọc không khí theo khu vực

Không phải khu nào cũng cần HEPA. Nhưng khu nào cần thì phải làm đúng. Thiết kế lọc theo cấp giúp tối ưu chi phí đầu tư và vận hành cho bệnh viện.

(4) Chênh áp phòng cho khu đặc thù

• Phòng mổ thường yêu cầu áp dương để ngăn bụi/vi khuẩn từ ngoài vào.

• Phòng cách ly áp âm để hạn chế phát tán mầm bệnh.
  Nếu không kiểm soát chênh áp, hệ điều hòa có thể vô tình “đẩy” khí bẩn lan sang khu sạch.

(5) Độ ồn và hướng gió

Phòng bệnh, ICU cần yên tĩnh và gió không thốc trực tiếp. Đây là điểm dễ bị làm sai khi triển khai điều hòa theo kiểu “lắp cho xong”.

(6) Tính dự phòng và bảo trì không gián đoạn

Bệnh viện hoạt động liên tục, nên cần:

• Kế hoạch bảo trì theo lịch.

• Cấu hình dự phòng (N+1) ở khu quan trọng.

• Hệ thống giám sát (BMS/SCADA) nếu quy mô lớn.

5 Giải pháp tiết kiệm điện (không làm giảm chất lượng)

Tiết kiệm trong bệnh viện không phải “cắt gió tươi” hay “giảm tiêu chuẩn”. Tiết kiệm đúng là tối ưu vận hành:

• Chia zone thông minh theo giờ hoạt động (khám ngoại trú thường tải cao theo khung giờ).

• Biến tần cho bơm/quạt để điều chỉnh theo tải thực tế.

• Thu hồi nhiệt/thu hồi năng lượng (nếu có điều kiện) để giảm chi phí xử lý gió tươi.

• Điều khiển theo CO₂/độ người ở khu đông người.

• Bảo trì lọc định kỳ: lọc bẩn làm quạt tốn điện và giảm chất lượng không khí.

Một dự án điều hòa cho bệnh viện làm tốt tối ưu vận hành thường giảm rất đáng kể điện năng mà vẫn giữ chuẩn.

Để tìm hiểu thêm giải pháp tiết kiệm điện xem ngay giải pháp điều hòa kết hợp với solar 

6 Quy trình triển khai điều hòa để tránh sai sót

1. Khảo sát hiện trạng & nhu cầu theo từng khoa/phòng.

2. Tính tải lạnh + xác định mục tiêu nhiệt ẩm và thông gió theo khu.

3. Chọn hệ thống (VRF/VRV hay Chiller + AHU/FCU, hoặc kết hợp).

4. Thiết kế chênh áp – đường gió – lọc cho khu đặc thù.

5. Thi công đúng chuẩn (kín gió, cách nhiệt, cân bằng gió).

6. Chạy thử – cân chỉnh – nghiệm thu (TAB, kiểm tra thông số).

7. Bàn giao quy trình vận hành & bảo trì.

Làm đủ các bước này, giải pháp điều hòa cho bệnh viện sẽ “bền – ổn định – đúng chuẩn” thay vì “lắp xong rồi mới sửa”.

7 Kết luận: chọn điều hòa cho bệnh viện theo đúng mục tiêu, không chọn theo thói quen

Một hệ điều hòa cho bệnh viện tốt là hệ đáp ứng đúng tiêu chuẩn từng khu: khu khám linh hoạt, khu nội trú êm và ổn định, ICU kiểm soát tốt, phòng mổ/phòng cách ly đảm bảo chênh áp và lọc. Nếu bạn đang lập dự án mới hoặc cải tạo, hãy bắt đầu từ việc phân khu chức năng và đặt tiêu chuẩn vận hành, rồi mới quyết định chọn VRF/VRV hay Chiller, AHU/FCU, gió tươi và lọc ra sao

Hãy liên hệ ngay với hotline 0931 837 839 hoặc theo dõi chúng tôi qua Facebook , để biết thêm nhiều thông tin hữu ích về các giải pháp , vệ sinh , bảo trì